Arne Berge - Blogg

Varhaug gamle kyrkjegard

I påsken var eg ein tur i flott vinterver på Varhaug gamle kyrkjegard, heilt ute ved kysten her på Jæren. Kyrkjegarden har vore i bruk sidan mellomalderen. Her låg kyrkja for Varhaug sokn gjennom mange hundre år. Den første kyrkja på staden blei truleg bygd på 1300-talet, seinare blei det bygd nye kyrkjer på 1600-talet og 1800-talet. Den siste blei riven i 1905 då den nye Varhaugkyrkja var bygd på Odland. I dag står det eit lite kapell på staden.

"Det er sjelden vi ser evigheten. På Varhaug gamle kirkegård ser vi den." Slik skreiv journalist og forfattar Per Thomsen etter ei gravferd på staden i 1968. Eg trur eg skjønner opplevinga hans. Dette er ein fascinerande og veldig spesiell stad!

Eg føyer staden til lista over thin places.

Tarjei Vesaas debutantpris

Nils Henrik Smith frå Bryne har fått Tarjei Vesaas debutantpris for 2007. Gratulerer, Nils Henrik!

Jærbladet skriv:

Det litterære råd kallar romanen vill og ambisiøs. «Manhatten skyline er ein roman det er vanskeleg å fange i kortfattede beskrivelser. Det er en fortelling som nekter å falle til ro, som vågalt søker ut over grenser den selv setter, og den etterlater leseren undrende, rørt og begeistret», skriv juryen i si grunngjeving.

(...)

Nils Henrik Smith kjem i godt selskap med denne tildelinga. Av andre kjende norske forfattarar som har fått prisen tidlegare er Lars Saabye Christensen, Roy Jacobsen, Tor Obrestad og Tore Renberg. (les meir)

Oppdateringar:

Aftenbladet.no skriv også om pristildelinga:

– Dette var selvfølgelig hyggelig. Det er ikke så mye mer å si om den saken, sier en beskjeden Nils Henrik Smith (27) til Aftenbladet.no.

(...)

– Da jeg fikk vite at jeg fikk prisen, ble jeg glad og overrasket. Alle som debuterer går rundt og tenker på at de kanskje kan få debutantprisen. Jeg vet ikke om noen andre debutantpriser som har en tilsvarende posisjon, sier Smith. (les meir)

Helgedagen nr 1 - 2008

Siste nr av Helgedagen, det lokale kyrkjelydsbladet vårt, er nå lagt ut på nettet. Av innhaldet vil eg spesielt nemna intervjuet med nytilsett kyrkjelydsprest her på Bryne, Leif Oscar Reiestad.
Les Helgedagen her.

Julefeiring i kyrkja

Eg har for første gong på mange år feira jul utan sjølv å vera forrettande prest på nokon gudsteneste. Men eg har sjølvsagt delteke på gudstenester i jula, både på julaftan og juledag. Det har vore flotte opplevingar.

I tillegg til den private delen med familiens eigne juletradisjonar, var juledagsgudstenesta i Bryne kyrkje høgdepunktet i feiringa mi dette året. Ei fantastisk festgudsteneste med grundig forkynning og med ei breidde av ytringsformer som gjekk frå prosesjon, røykjelse og gregoriansk musikk til tenåringar som deltok med tekstlesing, song og dans.

Det blir meldt om mykje folk i kyrkjene over heile landet (her). Jærbladet, lokalavisa her på Bryne, hadde følgjande gledelege oppslag i romjula:

Mange på Jæren gjekk i kyrkja julaftan. I Bryne kyrkje var det 200 fleire som gjekk til gudsteneste, samanlikna med i fjor. (les meir)

Det er mange som syns den norske jula blir veldig kommersialisert. Eg er blant dei. For meg er det ei viktig motvekt å la adventstida vera ei førebuingstid og ikkje ei julefeiring på forskot, og så la julefeiringa i kyrkja vera sentral i sjølve høgtida. Dette hjelper meg til å halda fokus på Han som kom og som er grunnen til all feiringa.

Hein

Nå i sommar har Hein Steinskog slutta som prest i Klepp prestegjeld her på Jæren. Han har vore residerande kapellan i Klepp sidan 1974 (!), og var nå den siste med denne gamle tittelen, i alle høve i vårt bispedøme. Eg blei kjent med han i 1975 då eg kom som eittåring til KFUK/KFUM-arbeidet på Klepp. Seinare kom eg tilbake til Klepp sokn for å arbeida som barne- og ungdomssekretær. Og dei siste fjorten åra har Hein og eg vore prestar i same prostiet. Så me har faktisk hatt ganske mange treffpunkt opp gjennom åra!

Hein kan utruleg mykje om GT. Eg kjenner ikkje nokon prest som på same måten som han, kan gå i djupna i GT-tekstane når det skal forkynnast over dei i kyrkja. Derfor har me i prestefellesskapet vårt ofte brukt hans kompetanse når me arbeidde med GT-tekstar. Dette kjem eg til å sakna nå når Hein har blitt pensjonist.

Nå har han, saman med kona, starta opp Bokstovå te Steinskog.

Menighetsbladet for Klepp (nr 4/2007) har eit godt avskjedsintervju med han. Eg saksar litt frå dette:

(...)

- Fleire gonger har du i talane dine teke oppatt setninga: Gud er meir nådig enn menneske. Kan du seie litt om trua di og kva den betyr for deg i kvardagen?

- Mi tru er dei tre trusartiklane: Gud Fader, Sonen og Den Heilage Ande. Trua er ikkje noko eg kan gripe med handa. Eg er samd med Luther som seier at tvil og tru er tvillingar. Trua mi er der og har vore der, eg har ikkje noko historie som er knytt til ei spesiell hending eller tid i livet mitt. Trua får konsekvensar for livet eg lever. Jærbuen snakkar ikkje så høgt om trua si, dei held seg til dei tre trusartiklane. Me har mykje å læra av vår Herre og sonen hans om korleis behandle menneske. Som menneske vert me både skuffa og kan kjenna på vanskelege følelsar, som gjer at me ikkje alltid er så nådige mot kvarandre. Me må sjå på menneske som det dei er og ikkje slik vi ønsker dei skal vere. For Gud har me alle lik verdi. Gud er nådig og kan frelse alle!

(...)

- Får me sjå deg att eller korleis vert det med pensjonisten Steinskog?

- Som sagt vert eg dreng for kona. Det er ho som er ansvarleg for antikvariatet som me opnar i Kleppekrossen. Der kan eg studere Jærsk kyrkjehistorie og Det Gamle Testamentet. Eg skal sjå nærare på om israelittane sin lærdom frå tida i Babylon og Egypt har kome med inn i Det Gamle Testamentet. Dette gjer eg for å kose meg og av eiga interesse. Samtidig er eg klar for å slå av ein prat når nokon stikk innom. Kontakt med menneske er viktig for meg, det er så mange møtestadar som er på veg ut i vår tid.

(...)

- Er det noko du har lyst å seie til folket i Klepp prestegjeld?

- Ja! Takk for alt godt!

Bokstovå te Steinskog

I dag var eg for første gong innom Bokstovå te Steinskog. Det passar meg heilt utmerka at det nå er opna eit nytt antikvariat (= ein seriøs bruktbokhandel) her på Jæren, og det til og med av folk eg kjenner! Eg kjem nok iblant til å ta meg ein tur innom Kari og Hein, både for kjøp og sal av brukte bøker og for å slå av ein prat. Kaffi serverer dei også.

Eg kjøpte Edvin Larsson sin kommentar Apostlagärningarna 1-12. Larsson var ein av lærarane eg hadde då eg studerte teologi på MF. Pris kr 75. Ingen upris for ei god bok! Men viktigare var praten med Hein, som eg ikkje hadde sett sidan før sommaren.

For den som bur i nærleiken, kan eg anbefala ein tur innom bokstovå. Den ligg i Hattelandsgården, midt i Kleppekrossen, og har ope kvar dag utanom onsdag.

Pilegrimsvandring

I dag skal eg leia ei pilegrimsvandring langs Kongevegen på Jæren. Det er eit enkelt og lite krevjande opplegg. Eit par timars vandring langs strendene, med fleire små stopp. Når me stoppar opp, samlar me oss om eit salmevers, ein bibeltekst, tid for stillhet og ei bøn. Undervegs går gjerne folk i smågrupper og slepp den gode praten laus. Eller ein kan velja å gå stille for seg sjølv.

Turen går frå Tusenårsstaden ved Obrestad hamn til Varhaug gamle kyrkjegard. Når me kjem fram, blir me med på Olsokgudstenesta ute på kyrkjegarden, som ligg heilt ute i havgapet.

Frammøte ved Tusenårsstaden søndag kl 16. Gudstenesta på Varhaug begynner kl 19. Turen går sjølvsagt uansett ver, så sant det møter fram folk som vil vera med. Kjem du?

Eg syns naturen er flott langs jærkysten. Her er det mykje hav og mykje himmel. Og det er flott å bruka naturen som samlingsstad i ein kristen samanheng.

Oppdatering søndag kveld: Joda, det blei pilegrimsvandring. Me var 20 personar som trassa vind og kraftige regnbyger, - og som fekk ein fin tur saman.

Gratulerer!

Time kulturskule er i dag blitt utnemnd til demonstrasjons-kulturskule.

Eg vil gjerne vera med blant gratulantane!

Jærbladet skriv under overskrifta Heider til Time kulturskule:

Time kulturskole er utnevnt til demonstrasjonskulturskule i perioden 2007-2009.

I alt var det nominert 11 kulturskular frå ni fylke. Utanom Time var det bare kulturskulen i Tolga kommune som vart utnemnd til demonstrasjonskulturskule under ei samling for alle demonstrasjonsverksemder i Trondheim mandag.

Dei to skulane får ein million kvar i tilskot.

Skulane er valde på grunn av arbeidet med å stimulera og utvikla kreativiteten til barn og unge, og det sterke søkelyset som er gjort på integrering av alle barn og unge.

Juryen har mellom anna lagt vekt på at skulane si allsidige satsing på å gje brukarane tilbod i alt frå judo, afrikansk dans, billedkunst til animasjon.

Det vert også systematisk satsa på inkludering av barn og unge fra ulike kulturar og med psykiske og fysiske funksjonshemninger.

Ny prestestilling på Bryne

Bryne er i vekst og Bryne kyrkjelyd ønskjer å vera med i utviklinga av byen. Derfor satsar soknerådet nå stort på å oppretta ei ny prestestilling for å arbeida med kyrkjeleg arbeid på Rosseland, den austre delen av Bryne, og for å styrkja ungdomsarbeidet i kyrkja.

Dette er eit eksempel på koss me arbeider innanfor Den norske kyrkja. Sjølv om me er ei "statskyrkje" kan me ikkje sitja og venta på pengar til nye stillingar utan å gjera noko sjølv på lokalplan. Derfor tar kyrkjelyden sjølv ansvar økonomisk for å skapa ei ny stilling som me trur kan bli veldig viktig.

Eg er sokneprest for Bryne sokn og har vore med og starta opp det kyrkjelege arbeidet på Rosseland. Men det er svært begrensa kva tid eg har til dette, i tillegg til alle andre oppgåver i prestetenesta. Derfor er det godt for meg at kyrkjelyden tar dette initiativet og satsar så kraftig på å få dette til.

Les utlysinga med meir info om stillinga her.

Påskefeiring på Jæren

Jærbladet skriv om at det har vore mykje folk til gudsteneste i påsken her på Jæren. Journalist Helga Hovland hadde ein telefonrunde til kyrkjekontora i føremiddag. Her er eit utdrag frå artikkelen som blei resultatet:

Kirkene på Jæren melder om høye besøkstall i påsken. Særlig palmesøndag og første påskedag var det mange som feiret gudstjeneste.

(...)

Sognepresten i Klepp forteller at det jevnt over har vært mye folk i kirken i påsken. Skjærtorsdag og langfredag var de dagene med minst besøk. Også fungerende prost i Time, Arne Berge, sier at det på flere av gudstjenestene har vært oppgang fra tidligere år.

– I Time kirke har vi en litt spesiell gudstjeneste natt til første påskedag hvor det i år var ca 250 personer. Om lag halvparten av disse var ungdommer. Påskenattsgudstjeneste er blitt en tradisjon i Time kirke som har vart i ca 15 år. Den spesielle gudstjenesten har røtter tilbake til Oldkirken sitt gudstjenesteliv. Gammel liturgi blir koblet med moderne elementer, og mange ungdommer deltar med dans og lovsang. Det er også nattverd under gudstjenesten. Det virker som ungdom har stor sans for denne tradisjonen, og vi har hørt at folk reiser ned fra fjellet for å rekke gudstjenesten, forteller Berge.

Pilgrimsvandring langs havet
Arne Berge trekker også fram pilgrimsvandringen andre påskedag som prostiet arrangerte. 90 personer var i år med å vandret fra Stefanuskirken på Nærland til det gamle korset på Njærheim. Arne Berge hadde små andakter knyttet til påskebudskapet underveis, og Tobias Skretting hadde kulturhistoriske innslag.
– Her i området er det absolutt god oppslutning om kirkens gudstjenester i påsken. Det er den største kirkelige høytiden, og jeg tror folk har en bevissthet om dette. De synes det er viktig å markere den, sier Berge. (Les meir)

Tradisjonen med ei påskenattgudsteneste som samlar så mange, er spesiell for Time og fortener omtale. Likevel må det seiast at det sjølvsagt var langt fleire til gudsteneste på påskedag. Då var det 250 til stades bare i Bryne kyrkje, og den dagen var det jo gudsteneste i alle kyrkjene i distriktet.

Artikkelen var elles relativt korrekt, så langt eg kan sjå, bortsett frå at det ikkje heiter "fungerande prost i Time". Prostiet heiter Jæren prosti og omfattar kommunane Klepp, Time, Hå og Gjesdal.